Dalton

Een Daltonschool met een eigen gezicht

In het logo van De Markesteen staat een mannetje dat olijk en zelfverzekerd de wereld in kijkt. Dat is óns mannetje, Daan Dalton, een stripfiguurtje dat speciaal voor de school is getekend. In de groepen is Daan voor de kinderen herkenbaar aanwezig. Zo kun je aan het gezicht van Daan aflezen dat naar school gaan leuk is! We investeren veel in een vriendelijk en veilig klimaat op school, met orde en regelmaat. De basis is gelijkwaardigheid. Leerkrachten en leerlingen gaan open met elkaar om, zoals we ook open omgaan met de ouders. In zo’n sfeer is er veel aandacht voor de (werk) houding van leerling en leerkracht, voor sociale vaardigheden en voor het omgaan met regels en afspraken.

Leren is op de Markesteen een breed begrip. Een school is in onze visie net zo goed een leerinstituut als een opvoedingsinstituut. De kinderen moeten hier kennis verwerven, maar zich tegelijk sociaal, emotioneel en creatief kunnen ontwikkelen. Het gaat om evenwicht: de aandacht voor kennis moet in balans zijn met de aandacht voor sociaal-emotionele ontwikkeling en het stimuleren en ontdekken van creativiteit. Een kind moet bij ons de kennis opdoen die het redelijkerwijs in acht jaar tijd kan verwerven. Daarnaast leert het op school hoe je met elkaar omgaat, hoe je je in een samenleving gedraagt en hoe je daarin je eigen plek vindt. Natuurlijk zijn er grenzen.

Onze naam verwijst daar ook naar. Een ‘markesteen’ was vroeger de aanduiding van een grens. Leren heeft veel te maken met grenzen. Wil een kind zich optimaal ontwikkelen, dan zal het zijn grenzen moeten zoeken. En een school kan alleen als een samenleving functioneren als iedereen de grenzen respecteert.

Een stukje geschiedenis……….

Zo’n honderd jaar geleden bedacht Helen Parkhurst op een eenmansschooltje in Amerika een manier om alle kinderen de aandacht te geven die ze verdienden. Haar aanpak werd overgenomen door de State High School in Dalton en kreeg zo de naam Dalton. Hoewel er veel is veranderd, past de kern van haar werkwijze heel goed in het onderwijs van nu. Zo goed zelfs, dat het aantal scholen dat de Daltongedachte navolgt sterk groeit.

De Markesteen is een Daltonschool. Telkens weer ervaren we hoezeer Dalton bij De Markesteen past. Bijvoorbeeld, omdat de principes van Dalton zo goed in ons dagelijks handelen zijn toe te passen. En ook, omdat de school zijn eigen gezicht behoudt, want er zijn geen twee Daltonscholen gelijk. Dalton heeft geen eigen lesmethodes of strikt voorgeschreven werkwijze. Dalton is vooral een manier van doen, gebaseerd op drie principes:

  • Vrijheid in gebondenheid/verantwoordelijkheid
  • Zelfstandigheid
  • Samenwerking

Die principes helpen om ons voornaamste doel te bereiken: “Ieder kind de kans geven zich op veel terreinen optimaal te ontwikkelen, zodat het later als volwaardig mens in de maatschappij kan functioneren.”

Vrijheid is een belangrijk uitgangspunt van Dalton, maar vrijblijvend is het zeker niet. Dat geldt voor de kinderen. leerkrachten en ouders. Wat we aan lessen bieden wijkt niet af van wat een ‘gewone’ basisschool biedt. Het is de manier waaróp we het lesprogramma aanbieden die maakt dat we een Daltonschool zijn. Dalton is geschikt voor ieder kind dat naar een gewone basisschool kan. Vrijheid is noodzakelijk om eigen keuzes te kunnen maken en om te kunnen gaan met verantwoordelijkheid.

De leerkracht biedt de kinderen de structuur om vrijheid binnen grenzen te leren hanteren. Hij geeft het kind vertrouwen en begeleidt het kind in het maken van keuzes en het nemen van initiatieven. Het leren omgaan met vrijheid/verantwoordelijkheid gaat stap voor stap. Bij kleuters gaat het om kleine, overzichtelijke (keuze)taken die ze zelfstandig uitvoeren en waarvoor ze verantwoordelijkheid leren nemen. Naarmate kinderen zich verder ontwikkelen neemt het aantal taken en daarmee de verantwoordelijkheid toe.

Wij vinden het van belang dat onze leerlingen zich mede verantwoordelijk voelen; voor de sfeer, voor de omgang met elkaar en voor het materiaal.
Verantwoordelijkheid komt vooral tot uiting in het werken met de (week)taak. Leerlingen hebben een stukje vrijheid bij het werken aan deze taak. Ieder kind mag bij het werken aan de (week)taak zelf kiezen aan welk onderdeel gewerkt wordt. Sommige opdrachten kunnen in samenwerking met een andere leerling gemaakt worden. Kinderen kunnen elkaar om hulp vragen als bepaalde opdrachten niet duidelijk zijn.


Zelfstandigheidin het daltononderwijs wordt gestimuleerd door kinderen zelf oplossingsmethoden te laten zoeken,  problemen op te lossen en opdrachten uit te voeren.
Deze manier van zelfstandig werken komt tegemoet aan de motivatie van leerlingen. Leerlingen willen graag zelf actief bezig zijn.
Een tweede voordeel is dat leerlingen zelfstandig kunnen werken op hun eigen niveau. Daarnaast heeft de leerkracht meer tijd om tijdens het zelfstandig werken juist die leerlingen te helpen die hulp nodig hebben.

Het werken met taken is een middel om het principe van zelfstandigheid te stimuleren.
Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn dat kinderen:
• veel gelegenheid krijgen om zelf te leren door ontdekkend bezig te zijn of door zelfstandig te oefenen. 
• hun kennis kunnen verbreden door extra taken te maken.
• die meer instructie nodig hebben, een andere uitleg krijgen en eventueel ander oefenmateriaal wordt aangeboden.

Samenwerking is het derde principe. Tijdens de lessen hanteren de leerkrachten allerlei coöperatieve werkvormen, zodat de kinderen veel van en met elkaar leren. In de groepen 3 t/m 8 heeft elk kind, elke week een ander maatje. Hulp vragen doe je in eerste instantie aan je maatje en ook samenwerkingsopdrachten doe je met je maatje. Naast een maatje in de eigen klas, zijn kinderen uit groep 7 tutor van de kinderen uit groep 1/2 bij het voorlezen. Ze lezen samen prentenboeken. De leerlingen van groep 8 begeleiden kinderen uit groep 3 en 4 met extra lezen.

Het is vooral de manier waarop we met elkaar omgaan, de manier van lesgeven waaraan je kunt merken dat de Markesteen een Daltonschool is. Niettemin willen we ons ‘Daltongezicht’ duidelijk laten zien en is Dalton de bindende factor.

Basisontwikkeling

Een centraal begrip in de onderbouw (groep 1 tot en met 4) is de basisontwikkeling. De Markesteen heeft daar jarenlange ervaring mee. Het idee is dat een kind zich eerst helemaal vrij en veilig moet voelen om tot ontplooiing te kunnen komen. Binnen basisontwikkeling proberen we zo goed mogelijk aan te sluiten bij de belevingswereld van het kind door middel van spel. Dit doen we door te werken vanuit thema’s die dicht bij de kinderen staan. Er is een logische weg van basisontwikkeling naar Dalton.

Voor alle principes geldt dat we ze niet alleen hanteren maar de kinderen vooral léren om ermee om te gaan. Dalton en basisontwikkeling zijn middelen om tegemoet te komen aan de mogelijkheden van het individuele kind en tegelijkertijd te benadrukken dat de school een gemeenschap is. Aandacht voor elkaar en respect voor elkaars mening en levensovertuiging zijn op de Markesteen vanzelfsprekend. Het past allemaal in wat wij het pedagogisch klimaat noemen. Samen met Daan volgen we de maatschappelijke ontwikkelingen intensief en kritisch, want de school is en blijft in beweging.

Daltonprincipes en ouderbetrokkenheid

Wij verwachten van ouders dat zij betrokken zijn bij school door een actieve bijdrage te leveren aan ons onderwijs. Dit kan door te participeren in werkgroepen, lidmaatschap van ouder- medezeggenschapsraad of een andere invulling die het onderwijs aan onze kinderen ten goede komt. Aan het begin van het nieuwe schooljaar brengen we een “ouderhulp- krant” uit, waarin een oproep wordt gedaan aan ouders om hun “Marke”steentje bij te dragen.